Tümör Markerları
Yazar İrfan Dönmez
Marker belirteç,gösterge,işaretleyici anlamlarında kullanılabilir.Öztürkçeleşmiş bir karşılığını bulamadığım için marker olarak yazmayı tercih ettim. Tümör Markerları(TM) serum,idrar,meme başı akıntısı veya bazı kanserli hastaların dokularında saptanabilen maddelerdir.Tümör markerları kanser hücrelerinden üretilebildiği gibi kansere bir yanıt olarak vücut tarafından da üretilebilir.Son 10 yılda prognostik ve prediktif olarak kullanılabilecek çok sayıda doku tümör markerları ortaya çıkarılmıştır.Bazı TM bir tip kanser için spesifik olabildiği gibi bazıları birkaç kanser tipinde ortaya çıkagelmektedir.Bir çok TM’ı kanserde ortaya çıkabildiği gibi selim durumlarda da ortaya çıkabilmektedir.Sonuç olarak tümör markerlarının kanser için diyagnostik(Tanı Koydurucu) olmadıklarını söyleyebiliriz.Bilindiği gibi kanser tanısı ancak dokuların histopatolojik incelemesi sonucu konabilmektedir.Bunun yanı sıra TM ları şu amaçlarla kullanılabilirler:Tarama,tanıya yardımcı olma,evreleme,prognoz belirleme,tedavi planlama,tedaviyi monitorize etme ve nüksleri saptama.
Tümör Markerları
Yazar İrfan Dönmez
Marker belirteç,gösterge,işaretleyici anlamlarında kullanılabilir.Öztürkçeleşmiş bir karşılığını bulamadığım için marker olarak yazmayı tercih ettim. Tümör Markerları(TM) serum,idrar,meme başı akıntısı veya bazı kanserli hastaların dokularında saptanabilen maddelerdir.Tümör markerları kanser hücrelerinden üretilebildiği gibi kansere bir yanıt olarak vücut tarafından da üretilebilir.Son 10 yılda prognostik ve prediktif olarak kullanılabilecek çok sayıda doku tümör markerları ortaya çıkarılmıştır.Bazı TM bir tip kanser için spesifik olabildiği gibi bazıları birkaç kanser tipinde ortaya çıkagelmektedir.Bir çok TM’ı kanserde ortaya çıkabildiği gibi selim durumlarda da ortaya çıkabilmektedir.Sonuç olarak tümör markerlarının kanser için diyagnostik(Tanı Koydurucu) olmadıklarını söyleyebiliriz.Bilindiği gibi kanser tanısı ancak dokuların histopatolojik incelemesi sonucu konabilmektedir.Bunun yanı sıra TM ları şu amaçlarla kullanılabilirler:Tarama,tanıya yardımcı olma,evreleme,prognoz belirleme,tedavi planlama,tedaviyi monitorize etme ve nüksleri saptama.
İdeal bir tümör marker’ında hangi özellikler bulunmalıdır?
1-Spesifik olmalıdır.
2-Yalancı negatiflik oranı düşük ve özgünlüğü yüksek olmalıdır.
3-Küçük boyutlu tümörlerde dahi pozitif sonuç vermeli,ölçülen düzeyi tümör büyüklüğü ile paralellik göstermelidir.
4-Maliyeti düşük olmalıdır.
Bugün için TM larının bir çoğu tanı amacıyla değil de sadece tedavinin etkinliğinin kontrolü ve tedavi sonucu nükslerin takibi için kullanılabilmektedir.Çünkü TM’ larının sensitivite ve spesifiteleri düşüktür.Ayrıca bir çok selim hastalıklarda da değerler yükselebilmektedir.Bu nedenle muayene ve diğer tetkik yöntemleri ile çok büyük bir olasılıkla kanser olduğundan şüphelenilen vakalar hariç olmak üzere kanser tanısı ve kanser taraması için TM larının tetkik olarak istenmesi doğru değildir.Histopatolojik olarak kanser tanısı konmuş ve tedavi planı yapılmış bir kanserli olguda tedaviye başlamadan önce uygun olan TM ları araştırılabilir.Tedavi öncesi elde edilecek değerler tedavi sonrasında tedavinin etkinliğini ve ortaya çıkabilecek nükslerin ortaya konmasında bir referans değer olarak kayıtlarda saklanabilir.Maalesef gözlemlerimize göre bugün birçok hekim TM larını amaç dışı kullanmakta ve bir tarama aracı olarak veya tanı aracı olarak kullanma eğilimindedirler.Bu durum birçok klinik probleme yol açarken ,sağlığa ayrılan kaynakların israfına da neden olmaktadır.
Bugünkü bilgilerimize göre TM ları hakkında en azından şunları mutlak göz önüne almalıyız.
Bazı durumlar hariç;
1-TM larını tarama ve tanı amaçlı olarak kullanmamalıyız.
2-TM larının kanser olmayan olgularda selim hastalıklarda da yükselebileceğini hatırda tutmalıyız.
3-TM larının bir çoğunun tek bir kansere özgün olmadığını,birkaç çeşit kanserde yükselebileceğini unutmamalıyız.
4- Hastada kanser olsa dahi sonuçların normal çıkabileceğini akıldan çıkarmamalıyız.
En çok kullanılan ve hastanemizde de tayinleri yapılabilen TM larını tek tek incelemeye çalışalım.
Prostat Spesifik Antijen(PSA):Prostat epitelinden üretilen en iyi bilinen, potansiyel yararı yüksek olan yegane TM ıdır.Prostatit ve bening prostat hipertrofisinde(BPH) de serum seviyesi yükselebileceği gibi esas olarak prostat kanserinde yükselir.Prostat kanserinin tarama,tanı ve .................More Read....