| ARTERYEL KAN GAZLARI (AKG )VE ASİT BAZ DENGESİ (ABD) DEĞERLERİ |
|
|
|
ARTERYEL KAN GAZLARI (AKG )VE ASİT – BAZ DENGESİ DEĞERLERİ Normal Değerler : pH → 7.35 -7.45 (ort. 7.40) pH 7.35 ↓ ise Asidoz 7.45 ↑ ise Alkaloz pH 6.8 ↓ veya 7.8 ↑ olursa ölüm meydana gelir.
pCO2 → 35 -45 mmHg
pO2 → 80 -100 mmHg ( Alt sınır 60 )
O2 saturasyonu (doymuş) → %95 - %100 ( Alt sınır 80 )
HCO3→22-26 m Eg / lt
HCO3 → Kanın en önemli bazıdır. H+ kazanma ve kaybetme özelliğinden dolayı kanı pH değişikliklerinden korur . Böbrekler tarafından kontrol edilir. HCO3 - 22 m Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz HCO3 - 26 m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz
Baz fazlalığı→ (-2) – (+2) m Eg / lt
Baz Fazlalığı→Toplam tampon bazın arttığını / azaldığını ifade eder Baz fazlalığı -2 m Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz Baz fazlalığı +2 m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz
ASiT – BAZ BOZUKLUKLARI: pH pCO2 HCO3 Solunum Asidozu ↓ (7.35↓) ↑ ( 45↑ ) - ‘’ Alkalozu ↑ (7.45↑) ↓ ( 35↓ ) - Metabolik Asidoz ↓ - ↓ ‘’ Alkaloz ↑ - ↑
SOLUNUM ASİDOZU Nedeni : HİPOVENTİLASYON’dur. pH ↓ ve p CO2↑ ile karakterizedir. Görüldüğü Durumlar : - KOAH - Havayolu tıkanması - Astım krizi - Ağır pulmoner ödem - Nöromusküler hastalıklar ( Myastenia Gravis,Guillian Barre) - MSS Depresyonu ( örn: ilaçlar-morfin ) Tedavisi : - Nedeni bulup ona göre yapılmalı - Respiratörün tidal volümünün / hızının arttırılması - Aspirasyon - pH’ın normale dönüp dönmediğinin kontrolü SOLUNUM ALKALOZU
Nedeni : HİPERVENTİLASYON’dur. pH↑ ve pCO2↓ ile karakterizedir. Görüldüğü Durumlar : - Ağrı -Ateş - Hipoksi - Sepsis - Anksiete,histeri - Kafa travması,beyin lezyonları - Pulmoner emboli - Gebelik - Pnömotoraks - Aşırı mekanik ventilasyon Tedavi : - Nedene yönelik tedavi - Sedasyon - Respriratörde tidal volümun ve hızın arttırılması METABOLİK ASİDOZ
Nedeni : Vücutta aşırı miktarda asit birikmesi veya aşırı miktarda HCO3 kaybı sonucu görülen pH↓ ve HCO3 ↓ ile karakterizedir. Görüldüğü Durumlar : - Böbrek Yetmezliği - Diabedik ketoasidoz - Pankreatik sıvının drenajı - Methyl Alkol ve salisilat zehirlenmesi - Diamox tedavisi(karbonik anhidraz inhibitörüdür. Böbreklerde HCO3 kaybına neden olur) - Ağır ishal - Açlık Tedavi : - Nedeni bulup , ortadan kaldırmak - IV yada P.O. bikarbonat
METABOLİK ALKALOZ
Nedeni : Vücutta fazla miktarda HCO3 bulunması veya üst gastrointestinal(sindirim) sisteminden aşırı miktarda H+ iyonu kaybı sonucu görülen pH↑ ve HCO3↑ ile karakterizedir. Görüldüğü Durumlar : - Nazogastrik Aspirasyon - Diüretikler (Böbreklerden aşırı Potasyum kaybına neden olur - Aşırı kusma - Aşırı IV ya da P.O. bikarbonat alınması - Fazla miktarda kan transfüzyonu(Sitrat bikarbonata metabolize olur) - Kronik Steroid tedavisi - Kronik Hiperkapninin (pCO2↑) hızla düzeltilmesi (Böbrekler tarafından hızlı kompansasyonu) Tedavi : - Nedeni bulup tedavi etmek - Dehidrasyonu düzeltmek - Hipokalemiyi düzeltmek - Diomax
BELİRTİ VE BULGULAR
ASİDOZ ALKALOZ - Sersemlik,yorgunluk - Halsizlik - Bilinç bulanıklığı - Seyirme, uyuşma - Baş ağrısı - Titreme - Bulantı-kusma - Baş dönmesi - Koma - Tetani,bayılma - Hiperkalemi (K+ ↑) - Hipokalemi (K+ ↓) ASİT – BAZ BOZUKLUKLARININ ÖZETİ Bozukluklar Aksaklıklar Dengelenme(Kompansasyon) Solunum Asidozu PaCO2 ↑ HCO3 ↑ (Böbreklerde tutulur) ‘’ Alkalozu PaCO2 ↓ HCO3 ↓ (Böbreklerden atılır) Metabolik Asidoz HCO3 ↓ Hiperventilasyon (PaCO2 ↓) ‘’ Alkaloz HCO3 ↑ Hiperventilasyon (PaCO2 ↑)
ASİT-BAZ STATÜSÜNÜ DEĞERLENDİRME
1. pH 7.35 ↓ ise Asidoz 7.45 ↑ ise Alkaloz 2. pCO2 35 ↓ ise Alkaloz 45 ↑ ise Asidoz (SOLUNUMSAL) 3. HCO3 22 ↓ ise Asidoz 26 ↑ ise Alkaloz (METABOLİK) 4. Hangi bileşik pH ile uyuşuyorsa, öncelik o anomaliye yönelir.
DOKUNUN OKSİJENASYONU * PaO2 ile değerlendirilir * O2’ ‘nin dokulara taşınması ile dokularda O2’nin kullanılması arasındaki denge ile değerlendirilir Oksijenin Taşınması(PO2) O2 Taşınması = Kardiak Out -Put x Arteryel O2 = 1000 ml / dk O2 Taşınmasını Etkileyen Faktörler : - PaO2 - SaO2 - Hemoglobin - Kardiyak Out -Put
* BU ETKENLERİN BİRDEN FAZLASI BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMELİDİR
PaO2→ ♥ Plazmada dağılan Oksijenin parsiyel basıncıdır ♥ Toplam Oksijenin içeriğinin % 2-3’ü sayılır ♥ Normal değeri : 80 -100 mmHg ’dır
SaO2 → ♥ Hemoglobinin Oksijen ile doyma yüzdesidir. ♥ Normal değeri : % 95-100’dür ♥ Toplam Oksijen içeriğinin % 97-98’i sayılır
CaO2→(O2 içeriği) → 100 ml arter kanındaki Oksijenin toplamı
FORMÜL: CaO2 = ( 1.34 x Hb x SaO2 ) + ( .003 x PaO2 )
* Genellikle hastanın PaO2 → 60’ın üzerinde, SaO2 → 90’nın üzerinde, tutulmak istenir.
* Kan gazları değerlerine bakarken PO2’den ziyade SaO2’e bakmak gerekir. Çünkü SaO2 vücuttaki Oksijenin % 98’ini göstermektedir
ÖRNEKLER : 1. Solunum alkalozu var, kompensasyon başlamamış: pH => 7.50 ↑ alkali pCO2 => 30 ↓ alkali HCO3 => 26 Normal sınırlarda 2. Solunum asidozu var, kompensasyon başlamamış: pH => 7.34 ↓ asit pCO2 => 65 ↑ asit HCO3 => 23 Normal sınırlarda 3. Metabolik asidoz var, kompensasyon başlamış , tamamlanmamış: pH => 7.34 ↓ asit pCO2 => 31 ↓ alkali HCO3 => 16 ↓ asit 4. Kombine (metabolik ve solunum) asidoz var, kompensasyon başlamış. Baz kaybı var. pH => 7.20 ↓ asit pCO2 => 55 ↑ asit HCO3 => 20 ↓ asit BE => -8 ↓ asit
* İşaretlerin aynı yönde olması kompensasyonun başladığını gösterir. (pCO2 ↓, HCO-3 ↓)
* HCO-3 ile BE aynı şeyi gösterir
5. Sepsiste gelen 60 yaşındaki hastanın batınında enfeksiyon var. Nazal kanülle 4lt/dk Oksijen veriliyor :
6. Bilinci kapalı, cildi soğuk - soluk - terli olan hastanın, dün, insülin dozunu yapmamış olduğunu öğrendiniz. pH => 6.98 ↓ asit (pH 6.8’e yaklaşmış) pCO2 => 113 ↑ asit pO2 => 52 ↓ SaO2 => 80 ↓ HCO3 => 16 ↓ asit Kan Şekeri = 600 ↑
Kombine asidoz (diabetik ketoasidoz + solunum asidozu) var. Hastada her an arrest gelişebilir. Tedavi: - Kristalize İnsülin başlanır - K+ başlanır (potasyum, insülin tarafından hücre içine glukoz taşımasını arttırır). - Hasta entübe edilir ve respiratuara bağlanır. - HCO-3 infüzyonu başlanır. |
|||
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
